ĐI “FOOT MASSAGE” Ở LITTLE SAIGON

Bài và ảnh: TRỊNH HẢO TÂM

Ngoài nhà hàng với những món ăn ngon, gian hàng trái cây tươi không thiếu một thứ gì như ở Việt Nam, du khách phương xa nhất là giới mày râu mỗi khi ghé thăm Little Saigon đều muốn đi uống cà phê với những nữ  tiếp viên tươi mát trong áo dài truyền thống hay áo xường xám bó sát thân mình và mát mẻ hơn nữa là trong bikini cực kỳ…nín thở. Ngoài ra còn một “món” không thể thiếu trong “trọn gói” du lịch ở Little Saigon là đi Ấn Huyệt Bàn Chân mà tiếng Mỹ gọi là “Foot Massage”. Nhiều du khách đến Little Saigon mỗi ngày đều đi Foot Massage, hỏi lý do khách phương xa trả lời rằng “Thật đã đời mà lại qúa rẻ! Thiên đường là…đây!”

Do đó dạo một vòng Little Saigon người ta thấy các cửa tiệm dịch vụ “Foot Massage” tức đấm bóp chân nở rộ. Những đèn néon quảng cáo màu đỏ, màu hồng với hàng chữ “FOOT MASSAGE” hay văn vẻ khoa học hơn là “FOOT REFLEXOLOGY” rực rỡ bên ngoài các cửa tiệm đập vào mắt khách hàng mua sắm hay đi ăn uống trong các khu thương mại. Nhiều nơi còn có trưng thêm một tấm hình cơ thể con người với nhiều huyệt đạo từ dưới lòng bàn chân có đường dây thần kinh tứ tung dẫn lên các cơ quan lục phủ ngũ tạng con người.

“Foot Massage” là gì? Dịch vụ hoạt động như thế nào phía sau cánh cửa đóng im lìm đó? Luật lệ của cơ quan y tế sức khoẻ, tóc tai thẩm mỹ, nhân công lao động của chính quyền Hoa Kỳ đòi hỏi những điều kiện nào để mở và kinh doanh một cơ sở “Foot Massage”? “Foot Massage” có thực sự đem lại sức khoẻ, ngăn ngừa bệnh tật hay còn có một hình thức trá hình nào khác? Với những thắc mắc đó, người viết đi “thực tế” tìm hiểu dịch vụ Foot Massage đang nở rộ hầu cung ứng cho độc giả Người Việt những hiểu biết về ngành kinh doanh này. Có đắt khách, hốt bạc dễ dàng, cơ sở kinh doanh dịch vụ đó mới mọc lên như nấm. Nội thành phố Westminster ở Little Saigon cũng có khoảng 40 cơ sở Foot Massage.

BÊN TRONG DỊCH VỤ FOOT MASSAGE

Với bảng chữ đỏ và kèm theo chữ đèn néon “OPEN”, mở cửa bước vào bên trong một tiệm “Foot Massage” trên tầng lầu trong một khu thương mại trên đường Bolsa ở thành phố Westminster thuộc miền Nam California. Ánh sáng bên trong mờ ảo bằng những ngọn đèn nhỏ trên vách mờ tỏ, không khí mát lạnh với hệ thống điều hòa và âm thanh dìu dặt của một điệu nhạc ngoại quốc quen thuộc không lời. Người đứng ở quày thu ngân là một phụ nữ người Việt cho biết giá tiền 15$ một giờ và sẽ trả tiền sau. Mắt lần lần quen với bóng tối, tôi thấy bên trong tiệm gồm 2 hàng ghế bành như chiếc giường con có thanh gác tay (armchairs) bằng nhựa vinyl giả da màu đen, mỗi ghế  có một ghế con “Ottoman” kèm bên. Kỹ thuật viên xoa bóp khoảng 10 người đều là người Trung Quốc nam có, nữ có độ tuổi 3, 40 ăn mặc áo shirt, quần tây bình thuờng chứ không có đồng phục kiểu thợ tóc hay y tá. Một số bận làm cho khách hàng đang nằm thư giãn trên ghế bành, mắt lim dim như ngủ không chú ý đến người lạ mới vừa vào. Không khí hoàn toàn im lặng ngoại trừ tiếng nhạc nhẹ phát ra từ 2 loa nhỏ trên vách. Nơi quày thu ngân thấy có niêm yết một mảnh giấy bằng tiếng Anh “Xin giữ yên lặng” nhưng thỉnh thoảng vẫn có tiếng điện thoại cầm tay của khách hàng réo lên bằng những điệu nhạc, sau đó khách ngồi dậy nhiều người “vô tư” oang oang trả lời điện thoại như ở nhà mình.

Kỹ thuật viên massage làm cho tôi là một phụ nữ ngoài 40, người có da có thịt mái tóc cắt ngắn, vui tính, chắc thấy tôi không còn trẻ nên người quản lý đã chọn người thợ cao tuổi nhất trong tiệm. Cô thợ trao cho tôi một rổ nhựa để bỏ những vật dụng tùy thân vào trong đó như ví bóp, đồng hồ, điện thoại di động, chìa khóa xe và bảo tôi cởi áo máng trên vách. Xong vào trong bưng ra một thùng bằng gỗ lót túi nhựa ny lon, bên trong chứa một thứ nước màu nâu như trà Tàu thoang thoảng mùi nồng nồng lá cây gì đó mà cô thu ngân nói là…dược thảo trồng ở Trung Quốc! Tôi ngồi trên ghế con Ottoman và vén ống quần lên bỏ một chân vào thùng gỗ có nước đen trà Tàu bốc khói đó. Nước qúa nóng sợ phỏng da nên tôi rút vội chân ra. Cô kỹ thuật viên thấy vậy mới vào trong lấy nước lạnh pha vào. Tôi từ từ đưa một chân vào, thấy được nên nhắm mắt đưa luôn chân kia vào thùng “dược thảo”. Không biết nước dược thảo này có bị dùng lại hay không? Chậu spa ngâm chân trong tiệm Nail có vết rong xanh một chút là bị phạt, còn ở đây chậu bằng gỗ không biết có ai kiểm soát không? Nhưng đỡ là nước dược thảo chứa trong bao nhựa nên mỗi lần dùng xong, bao được quăng đi nên không có vấn đề đóng rong hay chứa những loại vi trùng (bacteria).

Trong lúc ngồi ngâm chân thì cô kỹ thuật viên ấn huyệt trên đỉnh đầu và massage cổ và vai. Cô ta hỏi “Are you…OK?” có ý hỏi là tôi muốn làm mạnh tay hay nhẹ tay hơn? Cô thoa vaseline lên vai tôi và dùng khũy tay (cùi chõ) ấn mạnh và trượt lên trên đó làm cho bắp thịt nối vai với cổ thư giãn mềm mại ra thì máu mới lưu thông được xuống phía dưới của cơ thể. Sau khi ngâm chân khoảng 15 phút thì cô dẹp thùng nước, dùng khăn lau khô chân và ra dấu cho tôi nằm ngữa trên ghế bành, đắp một khăn lông lớn trên người. Theo tôi đi massage là phải trần trụi như vậy mới thật thư giãn. Cô tiếp tục bóp và ấn hai cánh tay, bàn tay và xuống tới hai chân. Phần bàn chân làm khá kỹ luỡng, nhất là bấm huyệt dưới lòng bàn chân rất mạnh bằng hai ngón tay cái khiến tôi đau thốn nhưng không dám kêu vì nghĩ rằng “có đau mới đã tật” (No pain no gain). Người Trung Hoa quan niệm rằng dưới gang bàn chân là nơi hội tụ phần cuối cùng của những thần kinh dẫn lên cơ thể, ảnh hưởng đến từng cơ quan nội tạng bên trên. Có ấn mạnh mới đã thông huyệt đạo dẫn lên các cơ quan lục phủ ngũ tạng trong cơ thể mình.

Xong màn bấm huyệt bàn chân, cô ta xoa bóp đầu gối là nơi người lớn tuổi thường bị đau, tới khi đưa tay lên qúa đó một chút là bắp đùi non thì nhột nhạt vô cùng nhưng tôi cũng ráng gồng mình chịu trận. Cô rất khỏe cầm chân tôi kéo dãn ra rồi ép trở vào vài lần cho khớp xương đầu gối hoạt động trơn tru. Sau đó nằm sấp trên ghế, úp mặt vào lỗ thông hơi có lót một miếng giấy cho vệ sinh và cô kỹ thuật viên xoa bóp tới phần lưng. Phần này cũng gồm ấn, bóp và cuối cùng là đấm và kỹ thuật viên báo cho biết công việc đã xong bằng tiếng “OK?”. Sau đó là lấy một ly trà nóng hay nước lạnh tùy theo sở thích của khách.

Về giá cả, trước đây vài năm khi dịch vụ Foot Massage mới bắt đầu ở khu người Việt thì giá 1 giờ là 30$, sau đó xuống 25$ rồi 20$ và hiện nay nhiều nơi đại hạ giá còn 15$. Với giá như vậy massage vốn là dịch vụ sang trọng xa hoa dành cho người giàu có, nay là một môn thư giãn ai cũng có thể thưởng thức được. Với giá hạ như vậy nên nhiều nơi đề bảng đề nghị tiền thưởng cho thợ là “Minimum Tip 5$ Cash Please”. Nhân viên làm cho dịch vụ Foot Massage toàn là người Trung Quốc, nam nữ đều có với tỷ lệ ngang nhau và không có người nước khác ngay cả như Đài Loan, Hồng Kông đều không thấy. Hồi dịch vụ mới mở với giá còn cao, vài nơi có nhân viên người Việt đa số là đàn ông lớn tuổi nhưng nay không còn thấy nữa. Về khách hàng đến thưởng thức dịch vụ Massage nam cũng như nữ đều có và tuổi khoảng 40 trở lên, nhiều cụ bà khi đến còn rủ theo những bà bạn khác cùng đi cho vui. Khách hàng ở khu Việt thường là người Việt nhưng thỉnh thoảng cũng thấy có nhiều người Mỹ đến nhất là những cửa tiệm mới khai trương câu khách bằng những phiếu giãm giá (coupon) xuống còn 10$ cho 1 giờ. Nhiều tiệm hấp dẫn khách hàng bằng cách đề giá thật lớn là “10$ 1 HOUR FOOT MASSAGE ONLY”, khách không hiểu đi vào và chỉ được phục vụ 2 chân mà thôi với giá 10$ còn muốn làm cả thân thể cũng phải trả 15$. Nhiều cửa tiệm sang hơn có phòng riêng cửa kính đục máy lạnh mát mẽ cho dịch vụ “Body Massage VIP” với giá 45$ 1 giờ và 30$ nửa giờ. Khách ở đây được mặc bộ đồ ngủ “pijama” mỏng rất thoải mái nằm trên giường cao trải nệm trắng như trong phòng…mổ. Ngoài việc đấm bóp (nhưng không có ngâm chân trong dược thảo) thuần túy, dịch vụ VIP này cũng không có gì đặc biệt.. “tươi mát” xa hơn ngoài các việc đấm và bóp. Còn những nơi khác xa xa hơn, tùy theo chữ nghĩa quảng cáo trên báo có những dịch vụ “special service” đặc biệt nào khác…thì ngoài phạm vi của người viết!

LUẬT LỆ CHO DỊCH VỤ FOOT MASSAGE

Được biết cho tới thời điểm hiện nay dịch vụ Foot Massage là một ngành kinh doanh còn mới mẻ, quận hạt (county), tiểu bang chưa có luật lệ hay “Ordinance” rõ ràng nào áp dụng cho ngành phục vụ sức khỏe này. Đối với thành phố khi đã điền đơn xin giấy phép hành nghề thương mại (Business License) và đóng lệ phí hàng năm cho chính quyền thành phố (City) là có quyền mở dịch vụ Foot Massage. Một vài thành phố như Los Angeles đòi hỏi kỹ thuật viên phải qua 100 giờ học tại các trường thẩm mỹ được công nhận và phải đậu bài khảo hạch do thành phố biên soạn. Vài thành phố thuộc quận Los Angeles và Orange đòi hỏi người làm massage chân phải thử nghiệm máu không có bệnh tình dục và AIDS. Trong số báo Los Angeles Times ngày 19 Tháng 7, 2008 ký giả David Pierson qua bản tin tựa đề “It’s the heavy heel of the law” cho biết cách nay vài tuần nhân viên điều tra đến lục soát khoảng một chục tiệm Foot Massage từ San Gabriel đến Rowland Heights và phạt nhiều nơi lên đến 1,000$ về nhân viên hành nghề không có bằng (licenses) của cơ quan Board of Barbaring and Cosmetology (Hội Đồng Ngành Thẫm Mỹ California). Ngoài ra nhân viên của Sở Cảnh Sát Quận Los Angeles (L.A. County Sheriff’s Department) nói là những nơi này trả lương nhân viên dưới mức lương tối thiểu cũng như không mua bảo hiểm sức khỏe cho nhân viên, không có giờ nghỉ ăn trưa, không trả lương “over time” khi làm thêm giờ. Sau đó các cơ sở Foot Massage thành lập một nghiệp đoàn và muớn luật sư khiếu nại lên tòa án về vấn đề người làm massage chân phải có bằng.

Theo bản tin hãng AP do ký giả John Rogers đưa tin ngày 26 Tháng 3, 2009: Ông Ching Lau hiện thành lập nghiệp đoàn American Association of Reflexology and Foot Massage là chủ nhân hơn 20 tiệm Foot Massage ở San Gabriel nói rằng không phải chỉ thuần túy thương mại mà ông còn có sứ mạng quảng bá một nghệ thuật Trung Hoa cổ truyền có hàng trăm năm nay đó là ngâm chân vào chậu nước nóng rồi dùng kỹ thuật bấm huyệt, ấn mạnh, kích thích vào trong lòng bàn chân là cả một nghệ thuật làm tốt sức khoẻ. Dưới lòng bàn chân có nhiều huyệt đạo ảnh hưởng tới tất cả lục phủ, ngũ tạng con người, các cơ quan như tim, thận, gan, phổi khi ta kích thích dưới bàn chân sẽ truyền qua dây thần kinh lên các cơ quan bên trên khiến các cơ quan này hoạt động điều hòa hơn, tăng cường sức miễn nhiểm, tránh được nhiều bệnh tật do môi trường độc hại, do tuổi tác kể cả ngăn ngừa những chứng ung thư. Ngày trước ông ta tới San Gabriel thành phố 27,000 dân chỉ có một cơ sở “Foot Massage” nay đến 27 tiệm và 100 tiệm khác ở các thành phố lân cận. Nơi đây rất đông dân Á Châu nhưng không phải dân Á Châu mới biết sự ích lợi của “Foot Massage” mà cả người Mỹ bản xứ bây giờ cũng biết. Ngày tôi mới mở tiệm chỉ có một vài khách người Mỹ nhưng bây giờ rất đông chẳng hạn như đêm qua bà Michelle Monroe một khách hàng quen vội vã bước vào tiệm Natural Herbal Treatment Spa hớt ha loan báo: “Bọn tôi hôm nay tới 8 người!”. Khi các tiệm ăn, thương xá đóng cửa là lúc những người khách mệt mỏi vì ngồi cả ngày trước máy vi tính tìm đến cơ sở của ông để thư giãn, để nghĩ ngơi cả tâm hồn cũng như thể xác, để hưởng thụ những giờ phút cuối cùng trong ngày. Trong không gian yên tịnh, không khí mát mẻ ngoài tiếng nhạc dìu dặt người ta chỉ nghe tiếng rên khẽ “ohh…hing” hay “ahh…hing” cũng như tiếng tẩm quất “slap-slap-slap” do những bàn tay kinh nghiệm của các kỹ thuật viên trong áo khoát kiểu võ công đánh mạnh vào lòng bàn chân khách hàng. Vì lợi ích qúa tuyệt vời của nghệ thuật cổ truyền này nên tôi hạ giá xuống 15$ một xuất để khách người Mỹ dễ dàng tới chỉ bằng ¼ giá trước kia khi mới mở. Với giá này những kỹ thuật viên của tôi mới đến từ Trung Quốc được 10$ cộng với tiền tip của khách hàng. Chúng tôi vừa thành lập nghiệp đoàn “Foot Massage” để vận động các vị dân cử soạn thảo và ban hành các quy chế cho các cơ sở kinh doanh “Foot Massage” cũng như chương trình huấn luyện các kỹ thuật viên thật chuyên nghiệp. Ông Lau hy vọng rằng California sẽ là thí điểm gương mẫu cho các tiểu bang khác mà ông đang sửa soạn bành trướng ra khắp nước Mỹ. Ông mới mở nhiều tiệm ở Atlanta, Indianapolis và Las Vegas. Ông cho biết 9 năm trước ông tới nước Mỹ đã từng là người trao đổi thương mại thì bây giờ ông tiếp tục vẫn là người trao đổi thương mại cũng như trao đổi nghệ thuật văn hóa Trung Hoa đến dân chúng Hoa Kỳ.

Đến nay vụ kiện tụng giữa nghiệp đoàn Cơ Sở Foot Massage và Hội Đồng Thẫm Mỹ Tiểu Bang California vẫn chưa kết thúc. Các tiệm Foot Massage vẫn hoạt động bình thường, những tiệm với giá hạ 15$ một giờ vẫn đông khách. Foot Massage vẫn mang lại những giờ phút thư giãn, thoải mái đến khách hàng, giúp giãm bớt căng thẳng cho những người vất vả thể xác và tinh thần trong cuộc sống giữa thời kỳ kinh tế khó khăn và là một trong những sắc thái đặc biệt hấp dẫn du khách đến Little Saigon.

Ký Sự Du Lịch Paris Bài kết 11.

ĐI DU THUYỀN TRÊN SÔNG SEINE

Bài và ảnh: TRỊNH HẢO TÂM

Du thuyền trên sông Seine để ngắm cảnh thành phố Paris do công ty Bateaux-Mouches khai thác đã hơn 60 năm qua là một cuộc thưởng ngoạn nét đẹp Paris mà du khách không thể nào bỏ qua mỗi khi ghé thăm kinh thành ánh sáng này.

Từ cổng chính rừng Boulogne ra chúng tôi theo đại lộ Grande Armée thẳng về hướng Đông là sẽ gặp Khải Hoàn Môn. Đây là vòng xoay hội tụ đến 12 con đường, lái xe vào đây như lạc vào ma trận, xe cứ chạy vòng vòng rất khó thoát ra. Buổi sáng nay anh Trương Trọng Tường khi đến đây tránh một chiếc xe cúp ngang qua phía trước đã bị một chiếc xe phía sau ủi đít. Từ vòng xoay rẽ phải ra đường Marceau đi về hướng Nam, anh Tường đưa chúng tôi đến bến tàu Bateaux Mouches cạnh cây cầu Alma vì 8 giờ chiều nay có hẹn với Tour du lịch để đi du thuyền trên sông Seine. Gần tới bến tàu có 6 con đường gặp nhau nơi quảng trường ở đầu cầu, đường xá không quen nên anh Tường lái lạc vào một con đường nhỏ vắng xe. Khi vào rồi thấy xe đậu bên đường toàn là ngược chiều với xe mình, nghĩ là có lẽ mình chạy ngược chiều, muốn lui ngược trở ra nhưng qúa xa. Đang chạy chầm chậm để tìm đường khác ra thì gặp một cảnh sát viên, anh ta ra dấu chận lại! Chắc là sẽ bị phạt vì lái đường ngược chiều. Anh cảnh sát còn rất trẻ độ 30, anh ta hỏi có biết là đang đi ngược chiều không? Anh Tường nói “Thế à, lúc chúng tôi vào không thấy bảng cấm!”. Anh ta nói dưới đường có vẽ mũi tên là đường một chiều! Anh ta không phạt gì hết bảo chạy tới sẽ gặp đường khác quẹo ra. Thật là hên, cảnh sát Paris cũng rất là dễ dãi có lẽ thấy chúng tôi là du khách nước ngoài.

Anh Trương Trọng Tường là anh bà con với tôi, bà ngoại của anh là em ruột của bà nội tôi, anh du học Paris từ 1960 hiện là giáo sư đại học Cergy phía Bắc Paris. Hơn 53 năm mới gặp nhau là cũng nhờ trên mạng Internet. Hôm nay anh bỏ một ngày thứ Bảy lái xe xuống khách sạn gặp chúng tôi, gặp gỡ hàn huyên chuyện bà con ai mất ai còn và đưa chúng tôi thăm thú thành phố Paris từ sáng đến chiều. Bây giờ là 5 giờ chúng tôi chia tay, tôi sẽ loanh quanh ở bờ sông Seine để chờ đi du thuyền.

Quảng trường nơi cầu Alma này cũng không lớn mấy, có chút vườn hoa và ga xe điện ngầm Métro Alma-Marceau mà tôi không có cảm tình vì hôm thứ Năm vừa rồi tôi bị móc túi khi xe điện đến ga này. Tôi cũng được biết công nương Diana của nước Anh cũng tử nạn vì tai nạn giao thông khi xe chở cô đâm vào dãy ngăn cách dưới đường hầm cũng tại đây khi bị báo chí theo đuổi chụp hình lúc đi với bạn trai. Tôi không cảm tình nơi đây và đề cao cảnh giác, vợ tôi phải ôm chặt cái bóp xách đựng Passport (hộ chiếu) và tôi phải luôn theo sát đề phòng, vì vậy viêc đi chơi ở đây cũng mất vui. Cũng nên nhắc lại là hành lý của chúng tôi đã ở trên xe buýt tua du lịch vì hôm nay đoàn tua đi Disneyland Paris, chúng tôi không đi mà đi chơi tự do. Sau khi đi du thuyền, xe buýt tua sẽ dạo qua nhiều nơi để ngắm Paris về đêm và đến 12 giờ khuya lên đường trực chỉ về lại nước Đức.

Gần 8 giờ chúng tôi đến bờ sông ngay con đường xuống bến tàu Bateaux Mouches, du khách đủ mọi quốc tịch cũng tập trung nơi đây rất đông để chờ đoàn của mình. Xe buýt lớn chở du khách thì đậu dọc theo bến tàu phía Bắc sông Seine hay nói theo người Pháp là bờ hữu ngạn (sông Seine chảy từ hướng Đông sang Tây). Một lát sau gặp lại vài cô gái Đức đi trong đoàn và thấy anh chàng Mark hướng dẫn viên du lịch từ từ đi tới. Anh chàng phân phối vé du thuyền cho chúng tôi mà chỉ tính có 10 Euros mỗi vé trong khi những chuyến du lịch trước phải trả 4, 50 Euros.

DU THUYỀN BATEAUX MOUCHES

Bờ sông Seine phía Đông Bắc của cầu Alma là bến tàu của hãng du thuyền Bateaux Mouches kéo dài cho tới cầu Invalides, hôm nay có khoảng một chục chiếc tàu đậu nơi đây. Mỗi chiếc có hai tầng, tầng phía trên không có mái che toàn là băng ghế để hành khách ngồi. Hai tầng chở được khoảng 400 người. Mùa này là mùa Hè cao điểm mùa du lịch nên cứ mỗi nửa giờ là có một chiếc tách bến. Thủy trình mỗi chuyến kéo dài lối 1 giờ 10 phút, khởi hành từ bến cầu Alma đi về hướng Đông cho tới khỏi nhà thờ Đức Bà Notre Dame vòng theo đảo Ille de la Cité để chạy trở về. Chuyến về vượt qua bến tàu Alma một đoạn để du khách thấy tháp Eiffel, rồi tàu quay đầu trở lại cập bến cũ.

Giá vé hiện nay là 13.5 Euros người lớn, 5.5 Euros cho trẻ em dưới 12 tuổi, trẻ nhỏ dưới 4 tuổi miễn phí. Vé cho đoàn 20 người trở lên là 7.7 Euros mỗi người. Ngoài ra còn có tàu nhà hàng trang trí lịch sự với giá bữa ăn trưa là 55 Euros (trẻ em 29 Euros), ăn tối có hai hạng là 99 và 148 Euros. Ăn tối có Show Crazy Horse (ngựa điên) cũng có hai hạng 215 và 263 Euros. Mỗi ngày tàu chạy từ 10:15AM cho đến 10:30PM (mùa Hè từ tháng 4 cho đến hết tháng 9) và từ 11:00AM đến 9:20PM (cho những tháng còn lại). Muốn biết thêm chi tiết hoặc đặt vé có thể vào trang mạng www.bateaux-mouches.fr

Công ty Bateaux Mouches được thành lập năm 1949 do ông Jean Bruel (1917-2003). Đoàn tàu hiện nay gồm 9 chiếc du thuyền và 6 tàu nhà hàng để du khách yêu thích Paris có thể thưởng ngoạn cảnh đẹp thành phố dọc theo sông Seine nhất là về đêm. Mouche trong tiếng Pháp có nghĩa là con ruồi, nhiều người nghĩ là “đoàn tàu ruồi” nhưng thật ra Mouche là tên một vùng ở thành phố Lyon nơi những chiếc tàu này được đóng.

Du khách xuống tàu rất đông đủ mọi quốc tịch nhưng đông nhất có lẽ là người Trung quốc, hiện nay họ thích du lịch Paris để mua sắm ví bóp, dầu thơm hiệu nổi tiếng mà chính gốc không sợ mua lầm hàng giả. Chúng tôi chọn tầng trên để ngắm cảnh và chụp ảnh thuận tiện, mùa Hè 8 giờ tối nhưng trời còn sáng như ban ngày mặc dù nhiều đám mây đen vần vũ trên bầu trời. Hãng tàu làm việc rất nhịp nhàng nhanh chóng, mỗi chuyến tàu cho xuống đủ số người nên mọi người đều có chỗ ngồi rất an toàn trật tự. Tàu nổ máy rời bến cũng là lúc hệ thống loa trên tàu bắt đầu phát thanh lời chào mừng và dẫn giải bằng nhiều thứ tiếng như Pháp, Anh, Ý, Tây Ban Nha, Nhật, Tàu.

Sông Seine theo tôi thấy lúc nào mực nước cũng dâng đầy và chảy cuồn cuộn nên nhìn rất vui tươi nhộn nhịp. Mỗi cây cầu trên sông Seine luôn gắn liền với những trang sử và câu chuyện liên quan. Đầu tiên là cầu Alexandre III, đây là cây cầu rộng lớn đẹp đẽ nhất Paris nối liền hai dinh thự là điện Champs Élysées ở bờ phía Bắc và đền Invalides nơi đặt quan tài vua Napoléon ở hướng Nam. Cầu Alexandre III không chỉ là phương tiện giao thông mà còn là một tác phẩm nghệ thuật với một nhịp cầu bằng thép hình cung nơi giữa cầu là một phù điêu mạ vàng được gọi là “Nymph” với tượng hai người đàn bà tượng trưng cho liên quân Pháp-Nga. Trên cầu còn có hai hàng cột đèn cổ xưa rất mỹ thuật. Hai đầu cầu trang trọng với 4 trụ cột làm bằng đá trắng bên trên là tượng thiên thần mạ vàng óng ánh dưới ánh nắng chiều. Cầu Alexandre III được xây trong khoảng 1896-1900 nhằm vinh danh hoàng đế Nga Alexandre III người có công tạo tình liên kết giữa hai nước để chống lại liên minh thù địch là 3 lực lượng Đức-Áo Hung-Ý. Cầu được khánh thành năm 1900 cùng thời với tháp Eiffel để chào mừng Hội Chợ Thế Giới 1900 được tổ chức tại Paris.

Đến cây cầu kế tiếp là cầu Concorde được xây từ 1787 dưới thời vua Louis 16 và hoàn thành 1791 để thay thế bến phà trước kia. Cây cầu bằng xi măng với 5 nhịp được xây trong suốt thời gian Cách Mạng Pháp bùng nổ. Sau đó du thuyền đến vườn hoa Tuileries nằm về phía hữu ngạn và cầu Pont Royal nối từ vườn hoa sang Bến Voltaire phía tả ngạn. Cầu Pont Royal là một cây cầu cổ 5 nhịp được xây bằng đá từ năm 1685 đến 1689 do tiền của vua Louis 14 tài trợ nên được gọi là “cầu hoàng gia” để thay thế cây cầu cũ bằng gỗ xây năm 1632.

Du thuyền tiếp tục đi phía dưới cầu Carrousel là cây cầu lớn rộng nối từ quảng trường Carrousel gần kim tự tháp bằng kính đen trước bảo tàng viện Louvre qua bờ tả ngạn. Cầu Carrousel được khánh thành năm 1834 và vua Louis Philippe đặt tên cầu cùng tên với khải hoàn môn Carrousel nằm gần cầu. Năm 1906 chiếc cầu cũ sau 70 năm sử dụng đã xuống cấp và qúa hẹp cho việc lưu thông ở thế kỷ 20 nên người ta quyết định xây cầu mới bằng bê tông xi măng cốt sắt với chỉ 3 nhịp ngay con đường đi vào quảng trường Carrousel.

Chiếc cầu kế tiếp về phía thượng nguồn là cây cầu dành riêng cho bộ hành dẫn từ bảo tàng Louvre qua Viện Pháp Học (Institut de France) là cơ quan quản lý các viện bảo tàng trên toàn nước Pháp. Cây cầu đi bộ này có tên là “cầu nghệ thuật” (Pont des Arts). Đặc biệt trên lan can cầu bằng lưới sắt các đôi uyên ương đến đây máng hàng vạn ổ khóa ghi tên 2 người và chìa khóa thường ném xuống sông với ngụ ý rằng đôi ta sẽ vĩnh viễn bên nhau. Có một lần nguyên một đoạn lan can đổ sập xuống sông vì qúa nặng với các ống khóa. Đoạn này bờ sông tả ngạn phía Nam nằm trong khu La Tinh nhiều cây cối và trời chiều dân thành phố đến đây “picnic” trải khăn bày rượu bánh ra ăn uống vui chơi rất thoải mái. Khi thấy tàu chúng tôi chạy ngang qua, họ vẫy tay kêu réo chào mừng, trên tàu du khách cũng đáp lại nhiệt tình. Ai đó còn lấy đèn pin Laser quẹt những lằn sáng trên bờ tường sông.

Đến đây dòng sông Seine chia làm hai nhánh với hòn đảo ở giữa và chiếc cầu Pont Neuf nối liền cả hai nhánh sông bắc ngang qua trên hòn đảo. Pont Neuf tiếng Pháp có nghĩa là “cầu mới” nhưng đây là chiếc cầu cổ nhất bắc ngang sông Seine. Dầm cầu phía hữu ngạn (Bắc) có 7 nhịp và phía tả ngạn 5 nhịp được xây bằng đá. Vào khoảng năm 1550 vua Henry II theo người dân thỉnh nguyện xây cầu ở đây để nối liền hai vùng thành phố. Năm 1578 Henry III đặt viên đá đầu tiên nhưng vì chiến tranh tôn giáo mãi đến năm 1607 cầu mới hoàn thành dưới thời vua Henry IV. Đại trùng tu phục hồi cầu đuợc thực hiện từ năm 1994 đến 2007 mới hoàn tất để kỷ niệm 400 năm ngày khánh thành cầu. Cầu Pont Neuf kiểu dáng hoành tráng nhưng nặng nề với những trụ cầu bằng đá to lớn giống kiểu kiến trúc các lâu đài thời Trung Cổ nhưng rất được du khách ưa chuộng vì cầu cao nhìn cảnh thành phố rất đẹp và đứng trên cầu có thể nhìn thấy tháp Eiffel về phía Tây.

Qua cầu Pont Neuf tàu chạy dưới 3 cây cầu khác trước khi ngang qua nhà thờ Notre Dame. Đến đây trời bắt đầu tối và mây đen kéo đến nhưng mọi người trên tàu đua nhau bấm máy hình. Tàu Bateaux Mouches ôm cua rẽ trái vòng quanh đảo nhỏ để sang nhánh sông phía Bắc trở về hướng cũ. Chuyến về tôi được ngắm cảnh bờ sông hữu ngạn là khu nhiều đền đài kiến trúc cổ. Trời bắt đầu đổ mưa và gió lạnh bần bật thổi, chúng tôi phải tranh nhau xuống tầng dưới tránh mưa nhưng nơi đây phải đứng vì hết ghế ngồi. Tàu về tới bến Alma nhưng không cập bến mà chạy luôn một đoạn ngắn nữa tới tháp Eiffel mới quay đầu trở lại.

TRÊN ĐƯỜNG TRỞ VỀ MỸ

Xe buýt lớn của đoàn du lịch chúng tôi còn đi loanh quanh trong thành phố Paris để ngắm cảnh đèn ban đêm mà chương trình gọi là “Paris By Night”. Xe đưa đến Nhà Hát Opéra dừng lại nửa tiếng để chúng tôi xem phía ngoài nhà hát với đèn chiếu sáng rọi lên tòa nhà. Sau đó đi vào khoảng sân trống trước viện bảo tàng Louvre đậu tại đó để chúng tôi xuống xe xem ngọn tháp Eiffel “light show” lấp lánh ánh đèn cứ mỗi tiếng đồng hồ. Đến 12 giờ khuya xe buýt ghé trước tòa nhà Palais de Congress nơi có trạm Métro Porte Maillot cuối đại lộ Champs Élysées để đón những người trong đoàn nhưng không theo tua mà đi chơi tự do. Rồi từ điểm hẹn cuối cùng này xe lên đường trở lại Cộng Hòa Liên Bang Đức. Xe chạy liên tục suốt đêm và dừng lại ở các thành phố trong nước Đức như chuyến đi để cho hành khách xuống xe. Mãi cho đến 4 giờ chiều hôm sau là Chủ Nhật 9 Tháng 6, 2013 chúng tôi mới về đến Bremen. Ngồi xe suốt đêm và gần một ngày khi thức khi ngủ thật là mỏi mệt. Trong khi hai gia đình em và cháu tôi ngóng chờ để về ăn bún riêu và chả giò, nên cứ vài tiếng đồng hồ là gọi điện thoại xem chúng tôi đã về tới đâu trên nước Đức!

Hôm sau là ngày Thứ Hai 10-6-13 nghỉ ngơi để chuẩn bị lên đường trở về Los Angeles vào ngày mai Thứ Ba 11-6. Theo vé máy bay hãng Air France đã có, thì 4 giờ chiều từ Bremen bay đi Paris mất một tiếng. Bảy giờ chiều từ Paris sẽ lên máy bay lớn Boeing 777 bay về Los Angeles và sẽ tới Los lúc 10 giờ đêm cùng ngày. Sáng Thứ Hai mở Ipad tôi nhận được Email của Expedia là mạng tôi mua vé máy bay báo tin “sét đánh ngang tai” là hãng Air France đình công nên nhắn tôi gọi gấp cho Expedia để sắp xếp lại chuyến bay trở về. Gọi Expedia bên Mỹ thấy khó khăn nên tôi nhờ em rể tôi đưa tôi vào phi trường Bremen. Tỉnh Bremen không lớn mấy nên vào phi trường chỉ mất 15 phút, đến quày vé Air France thì họ cho biết chuyến Paris-Los Angeles không có đình công chỉ đình công chuyến Bremen-Paris. Họ đổi cho tôi chuyến bay sớm hơn, thay vì 4 PM đổi lại 6 AM đó là chuyến duy nhất ngày mai của Air France đi Paris.

Giải quyết xong rắc rối về chuyến bay, buổi chiều chúng tôi ra nhà hàng Việt Nam gần bờ sông làm bữa tiệc chia tay. Sáng hôm sau em rể tôi đưa ra phi trường sớm, lên máy bay nhỏ của Air France, cô đầm Pháp chiêu đãi viên tử tế hỏi tôi biết cách chuyển máy bay ở Charles De Gaulle không? Đến Paris mới 7 giờ sáng, chúng tôi phải ngồi chờ đến 7 giờ chiều mới có chuyến đi Los Angeles. 12 giờ trưa cũng tại Gate này có chuyến đi Saigon, tôi gặp vài người Việt Nam ở Âu Châu bắt chuyện cho qua thời giờ chờ đợi. Ăn uống ở phi trường Charles De Gaulle vừa dở vừa mắc mỏ, tôi đến quày Service than phiền xem họ có trả chi phí ăn uống và cung cấp chỗ nghỉ ngơi tắm rữa  không? Họ nói đình công là tại nhân viên của phi trường, Air France đã đổi chuyến bay cho tôi rồi! Rốt cục chúng tôi cũng về tới Los Angeles lúc 10 giờ đêm. Sau một tháng Âu du qua 6 nước Pháp, Đức, Bỉ, Ý, Tây Ban Nha, Tunisia vừa du thuyền vừa xe buýt vất vả ngược xuôi, nay về tới nhà bình an là mừng lắm rồi, còn mong mõi nổi gì! Tuy cực nhọc nhưng là một cuộc viễn du kỳ thú!

Ký Sự Du Lịch Paris Bài 10

VIÉNG RỪNG BOULOGNE

Bài và hình: TRỊNH HẢO TÂM

Thành phố Paris ở hai đầu có hai khu rừng thiên nhiên: Rừng Boulogne (Bois de Boulogne) ở phía Tây và rừng Vincennes (Bois de Vincennes) ở đầu Đông. Cả hai khu rừng đều là công viên cây xanh bóng mát, bãi cỏ xanh, ao hồ thanh tịnh để dân chúng thành phố vui chơi giải trí không mất tiền. Ngày cũng như đêm trên những con đường vắng dẫn vào rừng, thấp thoáng bóng những nàng kiều, chị em thơ thẩn ngược xuôi ra vào.

Từ hầm mộ Catacombes Quận 14 ở phía Nam thành phố, anh Trương Trọng Tường lái xe vào xa lộ vòng đai đưa chúng tôi đến thăm khu rừng Boulogne ở về hướng Tây của thành phố. Đang ở đô thị phố xá đông đúc với những buyn đinh cao tầng, xe cộ ồn ào xuôi ngược nhưng khi vào đây cảnh vật hoàn toàn thay đổi. Bên đường cỏ non xanh biếc, bên trong là những khu rừng cây cối mọc chen nhau khít rịt, cỏ cây chen lá, lá chen hoa. Vắng đi tiếng ồn ào của xe cộ mà thay vào đó là tiếng chim muông ríu rít, tiếng xào xạc của lá cây. Nơi đây hoàn toàn thiên nhiên không phố xá nhà cửa, kiến trúc nếu có là những ngôi nhà cổ biệt điện nằm cô tịch sau bãi cỏ xanh giữa những khu rừng. Đứng trong khu rừng vẫn nhìn thấy được ngọn Eiffel, thán phục thay giữa đô thị phồn hoa như vậy lại có một vùng thiên nhiên thanh tịnh.

NGƯỜI KHAI SINH RỪNG BOULOGNE

Rừng Boulogne thuộc Quận 16 là công viên rộng thứ nhì của thành phố Paris, chỉ nhỏ hơn một chút so với rừng Vincennes. Rừng Boulogne bao gồm một diện tích 8.459 km vuông (3.266 sq mi) lớn 2.5 lần công viên Central Park của thành phố New York và xấp xỉ bằng công viên Richmond Park ở London. Rừng Boulogne được thành lập trong khoảng từ năm 1852 đến 1858 dưới triều đại hoàng đế Louis Napoléon. Ông là cháu gọi hoàng đế Napoléon Bonaparte tức Napoléon Đệ Nhất, anh hùng của nước Pháp, bằng bác. Louis Napoléon (1808-1873) là Tổng Thống đầu tiên của Đệ Nhị Cộng Hòa Pháp do dân chúng trực tiếp bầu lên. Sau một nhiệm kỳ ông bị lưỡng viện Quốc Hội ra luật ngăn chận không cho ứng cử nhiệm kỳ thứ hai. Ông tổ chức đảo chánh vào năm 1851 và chiếm ngai vàng vào ngày 2 tháng 12, 1852 lấy danh hiệu là Napoléon Đệ Tam đúng ngày kỷ niệm 48 năm Napoléon Đệ Nhất đăng quang.

Trong những năm đầu của triều đại chính quyền, ông phải khó khăn đối phó với những thành phần chống đối. Hơn 6 ngàn người bị cầm tù hoặc đi đày ở các thuộc địa như Cayenne hay Algeria cho tới khi được khoan hồng ân xá vào năm 1859. Nhiều ngàn người khác trong đó có văn hào Victor Hugo bắt buộc phải rời khỏi nước nếu không muốn bị ở tù. Năm 1862 Napoléon Đệ Tam nới lỏng cho Quốc Hội nhiều quyền hành và ông được gọi là “hoàng đế cởi mở” (liberal empire), nhiều người chống đối hồi hương và trở thành dân biểu Quốc Hội. Ông có công cải cách hệ thống ngân hàng khuyến khích tiết kiệm và đầu tư, mở rộng hệ thống đường sắt và thành công đưa ngành “hàng hải thương thuyền đến bờ vinh quang” đứng hạng nhì trên thế giới. Ông chủ trương đào kinh đào Suez nối liền Địa Trung Hải ra Ấn Độ Dương, tân tiến hóa nông nghiệp, chấm dứt nạn đói ở nước Pháp và Pháp bắt đầu xuất cảng nông sản. Napoléon Đệ Tam còn cải cách xã hội cho công nhân quyền đình công và thành lập nghiệp đoàn, phụ nữ được quyền thi Tú Tài Toàn Phần và dự tuyển vào đại học Sorbonne.

Về quân sự ông liên minh với Anh quốc đánh bại Nga trong trận chiến Crimean War (1854-56), giúp cho nước Ý đánh bại nước Áo trong hai trận Magenta và Solferino (1859). Để đáp lại Ý phải trả lại hai thành phố Savoy và Nice cho Pháp vốn mất vào năm 1815 vì những xáo trộn sau khi Napoléon Đệ Nhất thua trận.

Về thuộc địa Pháp ở nước ngoài dưới triều đại ông tăng lên gấp đôi, nước Pháp chiếm thêm New Caledonia và Đông Dương trong đó có nước Việt Nam. Từ thế kỷ 17 những phái bộ truyền giáo đã đến Việt Nam, đến thời nhà Nguyễn các vua ban hành chính sách cấm đạo và xử tử các nhà truyền giáo. Napoléon Đệ Tam gởi một lực lượng hải quân gồm 14 chiến thuyền buồm mang theo 3 ngàn quân Pháp và 3 ngàn quân Phi Luật Tân do Tây Ban Nha cung cấp dưới quyền chỉ huy của Charles Rigault de Genouilly sang Việt Nam đòi hỏi nhà cầm quyền chấp nhận các sứ bộ truyền giáo và chấm dứt việc bắt đạo. Tháng 9, 1858 chiến thuyền Pháp chiếm Đà Nẵng và tháng 2, 1859 chiếm Sài Gòn. Vua Napoléon Đệ Tam cũng đồng minh với Anh đưa quân đội qua Trung Hoa trong chiến tranh Nha Phiến lần thứ nhì bắt Trung Hoa phải nhượng những tô giới để Pháp vào buôn bán nhưng đối với Nhật và Triều Tiên thì Pháp không thành công.

Nhận thấy nền kinh tế Pháp thua kém Anh và Đức, Napoléon Đệ Tam đặt ưu tiên hàng đầu là tân tiến hóa hạ tầng kiến trúc trước khi chấn hưng kinh tế. Trong chương trình này ông đã mở rộng hệ thống đường sắt và xây dựng nhiều nhà ga trong đó có ga Lyon, ga Bắc của Paris. Thiết lập hệ thống cung cấp nước và thoát nước. Về đường xá mở mang rất nhiều với các đại lộ, các công trường ở Paris trong đó có việc biến cải hai khu rừng Boulogne và Vincennes thành hai công viên cho dân chúng mọi giới vào giải trí vui chơi. Ông đặc biệt thích thú với công viên Hyde Park của London và cũng muốn rừng Boulogne phải có những con suối chảy và hồ nước như công viên Hyde.

Xây dựng công viên Boulogne tiến hành trong 5 năm, hai hồ nước được đào và đất lấy lên đấp thành những đảo và đồi. Đá đuợc mang từ Fontainbleau kết hợp với xi măng để làm những thác nước. Hệ thống bôm nước từ sông Seine lên không đủ để làm đầy hồ và tưới cả công viên nên phải đào kinh dẫn nước từ sông Ourcq phía Bắc về. Ngoài ra còn phải khoan thêm giếng sâu 586m vào năm 1861 để có đủ 20,000m khối nước mỗi ngày. Thời đó chưa có hệ thống tưới tự động người ta phải chở nước trên những chiếc xe ngựa trong những thùng gỗ lớn. Hệ thống đường xá cũng được xây dựng ngoài hai đường chính dài và thẳng có từ trước phải xây thêm 58km đường trải đá tảng cho xe ngựa, 12km đường đất cát cho người cỡi ngựa và 25km đường đất cho người đị bộ. Người ta trồng tất cả 420,000 cây gồm có nhiều loại như hornbeam, beech, liden, cedar, chesnut, elm và những giống gỗ qúy như redwoods. Thêm vào đó là những loại hoa thay phiên nhau nở đủ 3 mùa trong năm. Để tạo nét thiên nhiên người ta đã thả 50 con nai vàng sống trong rừng. Vua Napoléon còn cho thành lập vườn thú đầu tiên của Paris, vườn ương cây, nhà kiếng để trồng cây nhiệt đới và một trường đua ngựa với khán đài cho người xem được mở cửa năm 1857 đến nay vẫn còn hoạt động. Tóm lại những công viên ở Paris ngày nay đều do Napoléon Đệ Tam xây dựng, chủ trương của ông là mỗi quận trong thành phố đều có công viên để dân chúng từ nhà đi bộ ra công viên không mất qúa nửa giờ.

Về quân sự từ những chiến tích vẻ vang ban đầu, khi đến cuối đời Napoléon Đệ Tam chịu sự thất bại ê chề. Từ năm 1866 Napoléon đã có tranh chấp với nước Prussia (miền Bắc cộng hòa Đức hiện nay). Đến tháng Bảy 1870 nước Pháp do Napoléon lãnh đạo tuyên chiến với Prussia mà không có đồng minh nào tham dự như những trận chiến trước. Quân Prussia tiến công mạnh mẽ, quân Pháp bị đánh bại rất mau và vua Napoléon Đệ Tam bị bắt sống trong trận chiến Sedan. Quân Đức tràn vào chiếm Paris và áp lực Pháp phải thành lập nền Đệ Tam Cộng Hòa. Napoléon được lưu vong sang Anh và chết ở đó năm 1873 thọ 64 tuổi. Ông là vị tổng thống đầu tiên của nền cộng hòa dân chủ được nhân dân bầu và cũng là vị vua cuối cùng của nền quân chủ chuyên chế Pháp.

RỪNG BOULOGNE QUA DÒNG LỊCH SỬ

Rừng Boulogne có từ thời cổ là một khu rừng sồi (oak) thiên nhiên nơi vua Franks (629-639) thường đi săn gấu và nai. Sau đó cháu nội của vua là Childeric II tặng rừng cho tu viện Abbey of Saint Denis tuy nhiên đến đời Philip Augustus (1180-1223) nhà vua lấy lại phần lớn khu rừng để làm nơi săn thú. Tên khu rừng được lấy từ ngôi nhà nguyện tên Notre Dame de Boulogne la Petite được vua Philip IV (1268-1314) cho xây ở đây để thờ kính Đức Mẹ vùng biển Boulogne-sur-Mer vốn nổi tiếng nhiều phép lạ mà ông đã đến hành hương vào năm 1306.

Thời chiến tranh Một Trăm Năm (1337-1453) giữa Anh và Pháp khu rừng Boulogne là sào huyệt an toàn của bọn cướp bóc đôi khi là bãi chiến trường của hai bên để tấn công vào Paris nên có lúc khu rừng cây cối bị thiêu rụi. Dưới thời Louis XI cây cối được trồng lại và mở hai con đường xuyên qua khu rừng. Năm 1526 vua Francis I xây cung điện ở đây là lâu đài Madrid để nhớ lại thời gian ông bị cầm tù ở Madrid (Tây Ban Nha). Lâu đài không được dùng trong những triều đại sau đó bị hư hại vào thế kỷ 18 và bị phá hủy hoàn toàn sau cuộc Cách Mạng Pháp 1789.

Vào thế kỷ 18 nhiều phụ nữ giàu có danh tiếng chọn khu vực gần tu viện Abbey of Longchamp làm nơi hưu dưỡng trong đó có ca sĩ Opéra danh tiếng Madmoiselle Le Maure về hưu từ 1727 nhưng vẫn cống hiến giọng ca trong tu viện. Giọng ca của bà lôi kéo người đến nghe rất đông ngay cả trong tuần chay thánh không được ca hát khiến Giám Mục giáo phận Paris đóng cửa tu viện không cho công chúng vào nữa. Vua Louis XVI (16) và hoàng gia dùng khu rừng để đi săn và giải trí, năm 1777 hoàng hậu Marie Antoinette cho xây cung điện nhỏ là lâu đài Bagatelle chỉ trong vòng 64 ngày và lần đầu tiên rừng Boulogne được mở cửa cho dân chúng vào chơi.

Ngày 21-11-1783 lần đầu tiên khinh khí cầu chở người được thí nghiệm tại đây trong khi những chuyến bay trước chỉ chở thú vật. Chuyến bay kéo dài được 25 phút bay được 9km trên cao độ 910m. Sau khi Napoléon Bonaparte bại trận vào năm 1814, 40 ngàn quân lính Anh và Nga chiếm Paris và đóng quân trong rừng Bologne, họ đốn cây để làm nhà và làm củi nấu ăn.

Bắt đầu từ năm 1852 đến 1858 rừng được vua Napoléon Đệ Tam cho xây dựng quy mô để trở thành công viên lớn thứ nhì của thành phố Paris. Thác nước, ao hồ, vườn cây, sở thú được thành lập. Khi Napoléon bại trận trước quân Prussia năm 1871 và bị bắt, khu rừng cũng làm nơi đóng quân Đức Prussia. Lúc đó Paris bị chiếm đóng và lâm vào nạn đói, dân chúng phải ăn cả chó mèo chim chóc và quân Đức đã bắt thú rừng trong sở thú làm thịt để ăn. Những năm sau đó dưới thời Đệ Tam Cộng Hòa rừng Boulogne được trùng tu nhanh chóng và trở thành địa điểm gặp gỡ vui chơi của dân chúng mọi tầng lớp. Rừng Boulogne được sáp nhập vào Quận 16 thành phố Paris vào năm 1929.

Ngày nay trong khu Boulogne còn có sở thú và công viên giải trí ở Jardin d’Acclimatation, hai trường đua ngựa là Hippodrome de Longchamp và Auteuil Hippodrome, cầu trường quần vợt (tennis) nơi tranh giải French Open hàng năm.

TRONG RỪNG BOULOGNE

Trên xa lộ vòng đai thành phố chúng tôi vào công viên từ hướng Nam đi lên, nhiều đoạn xa lộ xuyên qua công viên được xây ngầm dưới mặt đất, phía trên là rừng cây, bãi cỏ và ao hồ như hồ Supérieur nằm bên trên xa lộ. Anh Tường lái xe trên con đường chính giữa khu rừng là Allée de la Reine Marguerite. Đây là con đường trải nhựa cũng khá lớn nhưng người ta vẫn dùng chữ Hẻm (Allée) như tất cả những con đường trong khu rừng này. Sau đó rẽ phải sang Hẻm Hippodrome để vào khu vực gần hai ao hồ, đoạn đường này hai bên là rừng cây um tùm nhưng xe đậu rất đông. Anh Tường lái chầm chậm để tìm khoảng trống đậu lại nhưng cũng khó tìm được chỗ vì hôm nay là ngày thứ bảy người ta vào chơi rất đông. Có những điều rất dở trong khu công viên này là không có bãi đậu xe nào cả cũng như không có nhà vệ sinh. Ở Hoa Kỳ đã là công viên thì hai thứ đó là ưu tiên phải có. Cuối cùng chúng tôi cũng tìm được chỗ đậu dọc theo lề đường. Khóa xe lại để đi bộ vào hai ao hồ nơi đó người ta cắm trại, câu cá, chèo thuyền nhưng  khúc đường phía trước thấy xe cảnh sát và xe cần câu đang kéo những chiếc xe đi. Anh Tường cho biết ở Paris tiền phạt đậu xe trái phép rồi bị kéo rất nặng có thể hơn một ngàn đồng. Anh Tường hỏi một nữ cảnh sát tại sao xe bị kéo vì xe mình cũng đậu như vậy? Cô này cho biết đoạn đường này hẹp không có lằn vạch ở giữa đường thì không được đậu (có bảng báo nhưng xa xa mới có một bảng). Trở lại chỗ xe mình thì may qúa thấy giữa đường có lằn sơn trắng không liên tục tức được phép đậu!

Trên đường vào hồ thỉnh thoảng bên bìa rừng gặp vài phụ nữ ăn mặc ngắn ngủn, son phấn khá đậm, xách bóp đứng phì phà điếu thuốc hay ca hát véo von. Tôi nghĩ chắc đây là những sơn nữ Phà Ca vì vừa phà (khói thuốc) vừa ca hát. Tôi chào nói “hello” cô ta vui vẻ đáp lại. Những phụ nữ này tuổi khoảng từ 35 đến 50 người da màu hoặc da trắng nhưng nhìn không phải là người Pháp có lẽ từ Nga hoặc Đông Âu. Trên lề đường có những chiếc xe Van hay xe du lịch đậu nhưng nơi kính chiếu hậu bên ngoài phía tài xế có máng một chiếc khăn voan bay phất phới. Đây là ám hiệu cho biết rằng “dịch vụ đang hoạt động” (We are Opening). Có khi cảnh sát lái xe đi ngang, các cô vẫn đứng thản nhiên vô tư như không có gì có cô còn trao đổi chuyện trò với cảnh sát! Nhiều người cho biết vào buổi tối lực lượng các cô được tăng cường gấp bội, bãi đáp có thể ngay trong khu rừng hay trên xe Van buông màn phủ kín. Giá vé từ 20 đến 50 Euros tùy theo “tàu nhanh” hay “tàu chậm”, lạ một điều “tàu nhanh” lại rẻ hơn “tàu chậm” nhưng không biết có “tàu suốt” hay không?

Rừng Boulogne ngày nay là vậy, là khoảng không gian xanh mát cho dân thành phố vui chơi giải trí nhưng cũng là nơi tập trung nhiều tệ nạn xã hội như mãi dâm và ma túy.

Ký Sự Du Lịch Paris (Bài 9)

CATACOMBS, HẦM MỘ DƯỚI LÒNG ĐẤT PARIS

Bài và hình: TRỊNH HẢO TÂM

Sáng ngày Thứ bảy 8-6-2013 là ngày cuối cùng trong tua du ngoạn thành phố Paris, tôi có hẹn với một người anh bà con mà hơn 50 năm chưa gặp mặt. Đó là anh Trương Trọng Tường du học Paris từ năm 1960, anh tốt nghiệp kỹ sư trường École Centrale Paris sau đó theo cao học ở Đại học Columbia New York lấy bằng tiến sĩ Vật lý. Hiện anh là giáo sư Đại học Cergy Pontoise ở phía Bắc và cách Paris khoảng 50 km.

Đúng 9 giờ sáng anh Tường tới khách sạn Holiday Inn ở vùng Porte de Clichy nơi chúng tôi trú ngụ. Mười phút trước đó tôi đã đưa hành lý ra xe buýt của hãng tua Mango, hôm nay đoàn tua đi công viên giải trí Disneyland đến 7 giờ chiều mới về mà tôi phải trả phòng khách sạn trước 11 giờ nên phải gởi hành lý đi trước. Tôi không đi Disneyland vì qúa nhàm mà ở lại để gặp bà con hàn huyên tâm sự và nếu anh Tường có đưa đi chơi thăm thú đó đây thì cũng tốt vì hôm nay là ngày trống cho đến 8 giờ tối gặp lại nhóm du lịch tại ga Alma Marceau để xuống du thuyền Bateaux Mouches trên sông Seine để ngắm cảnh Paris về đêm. Sau đó đoàn sẽ theo xe buýt trở về Đức, xe chạy suốt đêm ngày hôm sau mới về tới Bremen.

Tiếp anh Tường ở phòng tiếp tân của khách sạn, ôn lại chuyện đời 50 năm dâu bể, anh kể chuyện ngày xưa du học khó khăn như thế nào. Thời Pháp số sinh viên VN du học qúa đông, con ông cháu cha, đi học thì ít đi chơi thì nhiều, mỗi tháng cho chuyển ngân với gía chính thức, chính phủ mất đi rất nhiều ngoại tệ. Đến khi ông Ngô Đình Diệm về chấp chánh siết chặc việc chuyển ngân cho du học sinh nên anh phải du học tự túc. Hoàn cảnh vừa đi học chương trình rất nặng vừa đi làm kiếm tiền khổ cực như thế nào. Còn tôi kể những năm sống trong xã hội chủ nghĩa, rồi đóng ghe vượt biên và qua Mỹ lao động vinh quang trong hãng cà rem Knudsen ở New York trước khi khăn gói tìm về Cali ấm áp tình đồng hương làm lại cuộc đời…Còn bà con họ hàng, chúng tôi trao đổi tin tức cho nhau, anh Tường cho tôi biết về bà con của hai chúng tôi ở Pháp, còn tôi kể về bà con ở Mỹ, ai mất ai còn…

Câu chuyện liên miên tưởng như không bao giờ hết, đến trưa anh Tường cho biết có hẹn với một số bạn bè du học lâu ngày không gặp ở dưới Phố Tàu Quận 13. Tôi hỏi nếu không có gì trở ngại chúng tôi có thể tham dự được hay không vì hôm nay thời giờ trống. Anh Tường cho biết nếu đi được thì càng vui, anh em họp mặt ăn uống nói chuyện chơi chứ không có gì quan trọng. Chúng tôi trả phòng khách sạn và cùng anh Tường ra xe của anh, chiếc Audi đời khoảng 2003 đứa con dâu mua xe mới để lại cho anh dùng.

Đây là lần đầu tiên tôi ngồi trên xe du lịch dong ruổi trên đường phố Paris, mấy lần trước toàn là ngồi trên xe buýt lớn cao nghều nghệu. Anh Tường đưa đi trên những đại lộ lớn như Champs Élysées qua công trường Concorde, ngang qua các cửa hiệu nước hoa, mỹ phẩm, đồng hồ, bóp xách danh tiếng. Đại lộ Champs Élysées nổi tiếng là một trong những con đường đẹp nhất hành tinh nhưng có đi xe du lịch nhỏ mới thấy nó dằn sốc tội nghiệp cho hệ thống ống nhún và tay lái của xe vì đại lộ không tráng nhựa asphalt mà toàn lát bằng đá tảng gồ ghề. Tới công trường (bồn binh) Khải Hoàn Môn là nơi hội tụ giao nhau giữa 12 con đường, rẽ nhánh tỏa ra như nan của chiếc dù che mưa. Đường vừa gồ ghề lồi lõm vừa không có vẽ lằn ranh (lane), xe cộ từ 12 con đường nhập vào, rồi nhiều chiếc muốn tách ra để quẹo ra ở những con đường khác. Thật khó cho người lái xe, mắt một lúc phải để ý quan sát cả 3 hướng: phía trước, trái và phải. Đang chạy vòng theo bồn binh Khải Hoàn Môn, một chiếc xe từ bên trái lấn sang, chận ngang trước đầu xe, anh Tường phản ứng bằng cách thắng lại. Nghe phía sau một chấn động, dường như xe sau đã hút phải xe mình. Anh Tường dừng xe lại mở cửa bước ra, xe sau bị chận cũng dừng lại chờ. Trao đổi vài câu anh Tường trở vào xe cho biết thấy không móp méo hư hại gì nên thôi, tiếp tục đi.

Chúng tôi đi trên đại lộ Haussmann ngang qua nhà ga St. Lazare nơi có khách sạn mà năm 2008 chúng tôi đã từng ở. Qua nhà hát Opera thành phố, thương xá La Fayette, rồi bằng đường La Fayette tiếp tục đi về hướng Đông để đến khu Marais có con kinh đào dẫn nước ngầm dưới đất nối từ sông Seine lên hướng Bắc. Trên đường Richard Lenoir nằm ngay trên con kinh ngầm, sáng thứ bảy người ta họp chợ trời buôn bán đông vui, xe vận tải nhỏ chở hàng ra vào gây trở ngại giao thông. Theo đường La Republique chúng tôi tới nghĩa trang Pere Lachaise mấy tháng trước chúng tôi có một người anh họ chết chôn ở đây.

LẠI ĐẾN KHU PHỐ VIỆT

Anh Tường lái xe về hướng Nam theo đại lộ Poniatowski để qua cầu bắc ngang sông Seine đi qua Quận 13 nơi có khu phố Việt Tàu. Hai bên bờ sông Seine nơi đây còn đất trống với nhiều hãng xưởng khá cũ kỹ. Quận 13 mấy mươi năm trước là khu bình dân nghèo quy tụ dân Ả Rập, Bắc Phi mà người Việt mình gọi là dân Rệp. Đến đây phía trước gặp một hàng xe hơi đám cưới của người da đen Bắc Phi, họ bóp còi inh ỏi, vài thanh niên nhoài mình ra ngoài cửa xe la ó hát hò om sòm. Đoàn xe đám cưới ở Cali không có cảnh nhoài người ra khỏi xe la lối như vậy!

Đến khu phố Tàu, anh Tường đậu xe dưới tầng hầm của chợ Tang Frères nằm trên đường Ivry. Sáng thứ bảy trước khu chợ này rất đông người, người Việt, người Á Châu tập trung tại đây tay xách nách mang, gặp gỡ hàn huyên. Xe cộ nối đuôi nhau để vào hầm đậu nhưng khoảng 10 phút cũng đậu được và chúng tôi đi thang máy lên tầng trên. Có hẹn trước nên anh Tường gặp ngay ba người bạn trước cửa chợ, chúng tôi được anh Tường giới thiệu sau đó cùng đi đến nhà hàng Buffet Tàu có tên là Jardin d’Asie ở số 78 đường Baudricourt gần đó. Đây là nhà hàng mới mở rất được đồng hương người Việt mình ưa chuộng vì thức ăn khá, hợp khẩu vị và giá cả cũng tương đối rẻ, 17 Euros cho người lớn bao gồm luôn cả nước uống. Thức ăn gồm có Tàu, Việt, Thái, Miên và Nhật trong đó có canh chua, thịt kho, dưa giá, bún mắm v.v…Tráng miệng có nhiều loại chè sương sa, bánh lọt. Ở Little Saigon nhà hàng Buffet thì nhiều nhưng toàn là Tàu, Đại Hàn, Nhật, Thái nhưng Buffet với thức ăn Việt Nam thì không thấy. Ngày trước có Buffet món Việt như bánh cuốn, phở nhưng cũng không trụ lâu được có lẽ người Việt ở Cali ăn món Việt hàng ngày, đi ăn ngoài muốn thay đổi khẩu vị lạ miệng? Thứ bảy nhà hàng đông chật thực khách, chúng tôi phải chờ một lúc mới có bàn trống ở trong một khoảng sân nhỏ ngoài trời. Bàn bên cạnh toàn là phụ nữ Việt Nam, các bà chắc đã về hưu cuối tuần họp mặt cho vui, nói cười rôm rả.

Câu chuyện trao đổi giữa anh Tường và những người bạn Paris của anh cũng là sinh hoạt đời sống sức khoẻ trong bạn bè du học thời xưa với nhau. Ăn uống đàm đạo trong hơn một tiếng đồng hồ chúng tôi chia tay. Chúng tôi trở lại chợ, xuống tầng hầm lấy xe và đi về công trường Italie là tâm điểm của Quận 13. Sau đó theo đường St. Jacques về hướng Tây để qua Quận 14, gần đến công trường Denfert Rochereau thấy một khu đất trống được rào lại bằng hàng rào sắt kiên cố bên trong có những tường đá đỏ loang lỗ, anh Tường cho biết đó là khu hầm mộ chứa hàng triệu bộ xương người gọi là Catacombs.

HẦM MỘ CATACOMBS

Cửa vào hầm mộ là một mái hiên che ở số 1 Avenue du Colonel Henri Roi-Tanguy, tên mới hiện nay là công trường Denfert Rochereau. Bảng hầm mộ rất khó thấy chỉ thấy người ta đứng sắp hàng để mua vé xuống xem xương người. Hầm mộ mở cửa cho công chúng vào xem từ Thứ Ba đến Chủ Nhật từ 10AM đến 5 PM với giá vé người lớn 12 Euros.

Sau khi xuống bậc thang bằng trôn ốc rất sâu đến 20m (65ft) rồi theo một hành lang đèn thắp lờ mờ du khách sẽ đến cửa hầm mộ. Nơi đây có bảng đề: “Dừng lại! Nơi đây là vương quốc người Chết”. Bên trong là những núi xương người được xếp chồng lên nhau ngay ngắn mỹ thuật, phía ngoài toàn là xương sọ chất lên nhau tạo thành một bức tường chận. Sau đó phía bên trong là xương ống chân và cánh tay, xếp theo từng loại nhưng không thấy xương sườn, có lẽ được sắp xếp ở một nơi khác. Nơi du khách vào xem chỉ là một phần của hầm mộ, nó còn rộng bao la như một thế giới ngầm trong lòng đất dưới thủ đô Paris vì có đến khoảng 6 triệu bộ xương người được chứa nơi đây. Thế giới trong lòng đất này trước khi làm hầm mộ là hệ thống hầm mỏ người ta khai thác đá vôi để xây những dinh thự, những kiến trúc của Paris. Vùng đất nơi đây phía Nam của sông Seine tức là tả ngạn là nơi trầm tích rất nhiều đá vôi cứng tốt đã được khai thác mấy ngàn năm trước từ thời La Mã cai trị.

Thế kỷ 17-18 thành phố Paris đã qúa đông dân, gấp đôi thế kỷ trước, người chết cũng nhiều vì những tai họa bệnh truyền nhiễm như dịch tả, dịch hạch thời ấy chưa có thuốc chữa. Các nghĩa địa trong thành phố không còn đất để chôn. Năm 1785 dưới thời vua Louis XVI (16) chính quyền Paris quyết định giải tỏa bớt các nghĩa địa. Xương người được đào lên, hàng đêm chất lên những chiếc xe ngựa phủ vải đen, chở đến khu hầm mỏ đá vôi bỏ trống và xếp chồng lên nhau chứa ở đó.

Khu hầm mộ rất rộng với hệ thống đường hầm địa đạo chằng chịt lại có nhiều tầng chồng chất lên nhau như tổ ong, nhiều người đã vào đây không tìm được lối ra và bỏ xác trong hầm mộ. Trường hợp như Philibert Aspairt lạc trong Catacombs năm 1793 đến 11 năm sau người ta mới tìm thấy xác và hiện nay bộ xương ông này được bảo lưu ngay tại nơi đó. Hầm mộ chỉ chiếm một phần nhỏ trong thế giới dưới lòng đất, địa đạo còn ăn thông sang nhiều nơi trong khu hầm mỏ đá mà chính quyền thành phố không cho dân chúng vào. Tuy nhiên trong thế giới băng đảng giang hồ nhiều nhóm cũng đã từng lập hành dinh ở đây và để lại những bức tranh graffitis trên tường đá rất màu sắc nghệ thuật trừu tượng như tranh Picasso. Trong đệ nhị thế chiến quân kháng chiến chống Đức đã từng đặt căn cứ dưới hệ thống hầm mỏ này, thiết lập nhà thương để chữa trị cho thương binh.

Xem các hầm động chứa xương trong khu đường ngầm dài 2km (1.25 miles) mất tối thiểu cũng 1 tiếng đồng hồ, du khách theo lối ra bằng cách bước lên cầu thang 83 nấc và cửa ra trên đường Remy Dumoncel ở về hướng Tây Nam nơi đó có nhân viên xem xét các túi xách để ngăn ngừa du khách đem…xương ra ngoài!

Vào xem Catacombs phải hết sức cẩn thận, mang theo nước uống, không đi những con đường rào cấm vì khi bị lạc, dù gọi điện thoại cầu cứu người ta cũng không biết mình chính xác ở đâu? Catacombs lúc đầu không cho dân chúng vào xem, đến năm 1810 mở cửa cho thăm viếng nhưng cũng giới hạn mấy lần trong năm. Hầm mộ và hầm mỏ nằm ngay phía dưới đường phố Paris nên người ta không thể nào xây được nền móng to lớn vững chắc. Vì lý do đó không có mấy tòa nhà cao tầng ở trung tâm thành phố. Ngày nay hầm mộ Catacombs chứa hàng triệu xương người cũng là một điểm du lịch được nhiều người ưa thích và được xếp vào một trong những nơi ghê rợn nhất trên thế giới.

Ký Sự Du Lịch Paris Bài 8

VIẾNG KHU PHỐ VIỆT Ở QUẬN 13

Bài và ảnh: TRỊNH HẢO TÂM

Khu thương mại của người Việt ở Paris nằm trong khu phố Á Châu mà người ta thường gọi là Phố Tàu tọa lạc trong Quận 13 phía Đông Nam Paris là nơi có cộng đồng người Á Châu đông nhất ở Pháp. Khu phố Á Châu này tập trung trong khu tam giác tạo bởi các con đường Rue de Tolbiac, Avenue d’Ivry và Rue Nationale với các siêu thị bán thực phẩm Á Châu, nhà hàng, tiệm thuốc bắc, đồ cổ, sách báo, phim ảnh, dĩa nhạc và các dịch vụ như du lịch, điện thoại, mắt kính, thuốc tây v.v…Khách hàng mua sắm nơi đây là người Hoa, Việt Nam, Lào, Campuchia, Thái Lan và một số người gốc Á trước kia sinh sống ở các đảo thuộc địa Pháp trong Thái Bình Dương như Polynesia, Guiana, Caledonia.

Cũng nhắc lại là khi đi đến vườn hoa Luxembourg chúng tôi tình cờ gặp một người Việt Nam, người ấy là linh mục Hồ Quang Lâm thuộc dòng Chúa Cứu Thế ở Sài Gòn sang Pháp tu học. Sau khi dạo chơi vườn Luxembourg là công viên đẹp nhất Paris, linh mục Lâm có nhã ý đưa chúng tôi đi ăn món Việt ở khu phố Á Châu thuộc Quận 13. Linh mục cho biết có một nhà hàng Buffet mới mở khá nổi tiếng trong cộng đồng Việt Nam ở đây nhưng chúng tôi vì đi Cruise mới về qúa ngán các món Buffet nên tôi đề nghị đi ăn phở.

Rời vườn Luxembourg chúng tôi đi về hướng Đông gần đền Panthéon, đến ga xe điện ngầm của công ty RER Line B rồi sẽ đổi sang đường Métro số 14 ở ga Châtelet để tới khu phố Tàu. Trên đường xe điện RER số hành khách đi cũng bình thường nhưng khi đến ga Châtelet đường 14 đi về hướng Olympiades là ga cuối gần Chợ Tàu xe nào cũng qúa đông người nên chúng tôi không lên xe được. Có lẽ vì chiều thứ sáu người ta di chuyển qúa đông, phải đợi thêm 2 chuyến mới lên xe được nhưng đứng như nêm cối. Đến ga Lyon bổng nhiên hành khách xuống gần hết, hóa ra người ta đổ về ga chánh Lyon để về các tỉnh miền Nam nước Pháp. Từ ga Lyon đi thêm 4 ga nữa là tới trạm cuối đường Olympiades xe trống chúng tôi có chỗ ngồi thoải mái. Vì là trạm cuối nên đến Olympiades mọi người đều ra hết và xe chắc là có hai đầu máy sẽ chạy chiều ngược lại nhưng phải đổi sang đường rầy khác nằm kế cận. Linh mục Lâm cho biết tuyến Métro đường 14 là tuyến mới nhất của Paris, xe không có người lái mà tự vận hành bằng hệ thống vi tính.

Lên khỏi ga Olympiades là gặp đường Tolbiac đi về hướng Tây rồi rẽ trái sang đường Ivry sẽ gặp rất nhiều nhà hàng Việt và Tàu và tiệm phở Mùi cũng nằm trên con đường này. Chúng tôi vào tiệm phở Mùi để xem mùi vị phở có khác hơn trước không? Năm năm trước vào tháng 5 năm 2008 chúng tôi cũng đã ăn phở ở đây, hôm nay ghé lại tiệm phở vẫn vậy nghĩa là lò nấu phở, thùng nước lèo vẫn đặt ở phía trước cạnh quày tính tiền. Thực khách có thể chứng kiến ông thợ nấu sửa soạn tô phở như thế nào từ luộc bánh, sắp thịt cho đến múc nước lèo chan vào cho đến rải hành ngò trên tô phở có lẽ giống như các quán phở ở Hà Nội. Trong khi ở Bolsa công việc nấu phở luôn luôn ở nhà bếp phía sau, thực khách không bao giờ thấy được người nấu làm như thế nào. Cũng giống như Bolsa tô phở Paris cũng có “chất lượng” tô lớn, nước lèo ngọt, thịt nhiều, giá cả năm nay là 8 Euro trong khi lần trước chỉ có 7 Euro. Cha Lâm và tôi mỗi người làm một chai bia Saigon để nhớ lại hương vị bia 33 ngày nào. Nước Pháp đang tranh giải túc cầu mùa Hè nên từ ông chủ tiệm phở cho tới các nhân viên bồi bếp đang mải mê theo dõi bàn tán trận banh trên màn ảnh truyền hình.

VÀO CHỢ TANG FRÈRES

Rời tiệm phở chúng tôi tiếp tục băng qua phía bên kia đường Ivry có bảng Tang Frères nơi đầu một con hẻm lớn để vào chợ thực phẩm Tang Frères là ngôi chợ Á Châu lớn nhất ở Pháp và có thể cả Châu Âu nữa. Chợ Á Châu ở Paris không có bãi đậu xe rộng thênh thang ở phía trước như ở Bolsa mà chợ nằm khuất sau những dãy phố lầu. Chợ cũng có nơi đậu xe nhưng là dưới tầng hầm phải đi ngả phía cuối chợ vào. Những ngày cuối tuần muốn vào đậu xe nơi đây xe phải sắp hàng thành một hàng dài nhiều khi ra tới cả ngoài đường.

Đi vào hẻm chợ Tang Frères thấy đồng hương Việt Nam tụ tập đứng chờ nhau trước cửa chợ nơi có mái hiên che nắng mưa và cũng có bày bán các cây hoa kiểng, cây ăn trái. Phía ngoài có một tiệm Fast Food BBQ bán vịt quay, heo quay, xa xíu v.v…chiều thứ sáu người mua cũng rất đông không khác gì Bolsa. Nơi đây có một thanh niên gặp cha Lâm rất là mừng rỡ thăm hỏi ríu rít, cha Lâm cho biết đó là một bổn đạo đi nhà thờ do cha làm lễ ở một nhà thờ phía Bắc Paris. Cha Lâm hỏi chúng tôi ngày mai thứ bảy nếu không có chương trình gì thì cha sẽ đến đón mời đến cộng đoàn do cha phụ trách. Rất tiếc ngày mai chúng tôi có hẹn với một người anh bà con vốn là sinh viên du học trước kia để đưa đi thăm thú Paris.

Chợ Tang Frères tuy chỉ có một tầng nhưng rộng lớn bán đủ loại thực phẩm Á Châu từ mì sợi, hoành thánh của người Tàu, bánh phở, bánh tráng, chả giò của người Việt cho đến mắm cá của người Miên, khô cá của người Lào. Nói chung mặt hàng nào cũng có như các chợ Việt Nam ở Little Saigon tuy nhiên giá cả cao hơn khoảng 30 – 40% nhưng so với vật giá Âu Châu như vậy rất rẻ so với các chợ địa phương. Ở Paris khu phố nào cũng có các tiệm thực phẩm nho nhỏ như một căn phố, chúng tôi thường vào mua bánh mì, thịt nguội, tôm luộc sẵn, cá hộp, rau cải, trái cây về phòng khách sạn ăn cho đỡ tốn tiền và thời giờ, vả lại đồ Tây không mấy hợp khẩu. Giá cả thực phẩm các tiện này gần gấp đôi chợ Tang Frères.

Tang Frères có nghĩa là “anh em nhà họ Trần” do hai anh em người Hoa tên Bou Rattanavan (Trần Khắc Uy) và Bounmy Rattanavan (Trần Khắc Quang) thành lập và sở hữu công ty. Gia đình Rattanavan gốc người Phố Ninh, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Sau nhiều năm sống tại Thái Lan và Lào, do những bất ổn tại Đông Dương họ quyết định tới Paris vào thập niên 1970.

Năm 1976 số người tỵ nạn Đông Dương đến Pháp khá đông, hai anh em thành lập công ty Tang Frères chuyên nhập cảng nông sản từ Đông Nam Á phân phối khắp Âu Châu. Năm 1981 họ mở siêu thị đầu tiên tại Quận 13, 7 năm sau doanh thu của họ đạt tới con số 270 triệu franc, bước vào hàng ngũ các công ty lớn của Pháp. Liên tục công ty tăng trưởng khoảng 30% mỗi năm, đến năm 1990 gia đình Rattanavan sở hữu 6 siêu thị, doanh số lên tới 600 triệu franc trở thành công ty hàng đầu Châu Âu trong lĩnh vực kinh doanh thực phẩm Á Châu. Nếu ở Bolsa doanh thu như vậy được phong tước “doanh gia”.

Năm 2000 doanh thu vượt qua con số 1 tỷ franc và vào năm kế tiếp 2001 công ty không còn giới hạn trong nghề thực phẩm mà bước sang lãnh vực truyền thông với tên Tang Media phát sóng một đài truyền hình tiếng Trung Quốc cho cộng đồng Hoa Kiều ở Pháp gồm phim bộ, phim tài liệu, thể thao và có chi nhánh đặt tại Bắc Kinh. Từ năm 2002 công ty đầu tư vào những dự án quốc tế như xây dựng nhà máy sản xuất bia ở Đường Sơn, Trung Quốc, khai thác một bến cảng công nghiệp ở Quảng Tây và tham gia cả vào lãnh vực dược phẩm. Ở khu phố Tàu Quận 13 này, công ty còn một cửa hàng khác nhỏ hơn trên đại lộ Choisy. Hàng tuần nguyên một chuyến bay Cargo chở hàng cho công ty từ Trung Quốc đến Paris.

Vào chợ xem qua cho biết chứ không mua gì, trái cây Á Châu cũng rất nhiều như sầu riêng tươi, mít, nhãn, xoài v.v…Cạnh tranh với chợ Tang Frères thấy có một ngôi chợ Trung Quốc nghe nói mới mở, trang hoàng lồng đèn đỏ, chữ mạ vàng nằm ở khu phố phía bắc tuy nhiên cơ ngơi nhỏ hơn chợ Tang Frères.

Rời chợ anh em họ Trần, chúng tôi trèo lên bậc thang xi măng để lên khu phố Việt trong một cao ốc buyn đinh hình như các tầng trên là khu căn hộ apartment. Hành lang thương xá hơi tối nhưng mát mẻ vì có máy lạnh, tập trung các tiệm ăn, nữ trang, quần áo, tranh ảnh, vật dụng trang trí, đồ kỷ niệm. Thấy có các cửa hàng như Thúy Nga, Làng Văn, Phở 34 Ngọc Phương, thẩm mỹ viện Crystal v.v…Xin lưu ý du khách ở xa đến là các cửa hàng này buổi trưa đóng cửa để nghỉ trưa từ 12 giờ đến 3, 4 giờ mới mở cửa lại và mỗi tuần ngày thứ hai đa số các cửa tiệm đều đóng cửa.

Sau thương xá bước xuống là một khoảng sân rộng bao quanh bằng những chung cư cao ốc hàng chục tầng lầu nghe nói được xây từ những năm 1960 cho những gia đình thu nhập thấp. Giữa khoảng sân này là những ngôi nhà có mái cong cong kiểu Á Đông thấy có các nhà hàng như Phượng Hoàng, Quán Ngon, New Chiana Town, Lilly’s Café và siêu thị Việt Nam. Ở một góc phố có cửa hiệu “Chiều Tím Paris” sau khung kính buông màn đỏ kín bưng không biết kinh doanh gì ngoài chữ “Diner Dansant – Karaoké”. Nếu là nhà hàng ăn thì không buông màn kín mít như vậy? Tôi đứng tìm hiểu thì có một bà sồn sồn son phấn áo đầm vừa bước ra, tôi hỏi nhà hàng bán thức ăn gì? Bà trả lời: “Tiệm nhảy đầm ông ơi, đi chơi từ sáng đến giờ, vui ghê nhưng mệt và đói bụng qúa, phải kiếm gì ăn!”

Hiện nay ở Paris không phải chỉ có khu phố Á Châu Quận 13  này mà còn có khu phố Tàu mới khác nữa ở Belleville về hướng Đông Bắc Paris cũng đang phát triển và khu này có thêm thương mại của người Do Thái, Trung Đông. Khu phố Á Châu Quận 13 vẫn là khu China Town lớn nhất với khoảng 150 nhà hàng ăn và các cửa hàng bán lẻ. Sau khi Việt Nam, Miên, Lào bị nhuộm đỏ năm 1975 làn sóng thuyền nhân người Việt và Hoa từ các nước Đông Dương này sang Pháp định cư. Lúc đó khu Quận 13 Paris là khu lao động dân nghèo, chính quyền đang phá bỏ những khu nhà cũ kỹ thay thế bằng những cao ốc chung cư  hàng chục tầng lầu. Vì giá rẻ so với những nơi khác nên nhiều thuyền nhân gốc Hoa, Việt vào mua những căn chung cư này và phát triển khu thương mại quanh đó bắt đầu vào năm 1982. Ngày nay đến khu phố Á Châu này thấy sừng sững trên cao nhiều buyn đinh chọc trời và những nhà hàng ăn thấp ở phía dưới. Tuy nhiên giữa các khu cao ốc, thương mại vẫn có những không gian màu xanh nho nhỏ trồng hoa kiểng và vườn chơi cho trẻ con, người lớn tuổi.

Hiện ở Pháp có khoảng 250,000 người Việt sinh sống, đông nhất là ở các thành phố lớn như Paris, Marseille và Lyon, ở mọi nơi đều có khu thương mại Việt Hoa nhưng khu Phố Á Châu Quận 13 vẫn là khu thương mại sầm uất và nhộn nhịp nhất xứ Pháp. Hàng năm có nhiều lễ hội văn hóa truyền thống nhưng được người Pháp chú ý và các báo Pháp đưa tin là cuộc diễn hành rực rỡ nhiều màu sắc trong ngày Tết Nguyên Đán mặc dù thời tiết Paris lúc đó vẫn còn trong mùa Đông giá lạnh.

Ký Sự Du Lịch Paris Bài 7

CAO ỐC MONTPARNASSE VÀ VƯỜN HOA LUXEMBOURG

Bài và ảnh: TRỊNH HẢO TÂM

Rời lâu đài Versailles chúng tôi trở về thành phố Paris và tới cao ốc Montparnasse nằm ở vùng  tam biên giữa 3 quận 6, 13 và 15 lúc 2 giờ trưa. Montparnasse là tên của một tòa buyn đinh cao nhất ở Paris chỉ thấp hơn tháp Eiffel, Montparnasse cao 210m (689 ft) cho tới năm 2011 là tòa nhà chọc trời cao nhất nước Pháp nhưng sau đó bị tòa nhà Tour First cao 231m (758 ft) cũng ở Paris qua mặt.

Toà buyn đinh Montparnasse nằm trên đại lộ Montparnasse nổi tiếng với những quán cà phê vĩa hè, toà nhà này dùng làm văn phòng thương mại và tầng dưới là thương xá Galeries Lafayette bán hàng hiệu nổi tiếng trên thế giới. Trên sân thượng nóc tòa nhà dùng làm nơi ngắm cảnh thành phố Paris và là địa điểm du lịch được ưa chuộng mỗi khi thăm viếng Paris. Cao ốc chọc trời này khởi công xây dựng năm 1969 và hoàn tất năm 1973 có 59 tầng lầu với diện tích 88,400m2 nằm ở số 33 Avenue du Maine thuộc Quận 15. Nhiều dư luận cho cao ốc màu xám đen này là kiến trúc xấu nhất thành phố Paris vì kiểu dáng tân thời đơn điệu đâm lên nền trời giữa một vùng toàn là các kiến trúc cổ kính. Vì sự công kích này hai năm sau đó thành phố Paris ban hành lệnh cấm xây cất cao ốc qúa 7 tầng ở khu trung tâm thành phố. Đa số các tòa nhà ở Paris xây cả trăm năm nay, thường là phố lầu cao 5, 6 tầng. Tầng cao nhất là căn gác xép (attic) dành cho người giúp việc ở.

Thương xá Lafayette dưới chân cao ốc

LÊN NÓC TÒA NHÀ MONTPARNASSE

Chúng tôi được xe buýt của tua du lịch cho xuống trước buyn đinh và hướng dẫn viên Mark đưa vào bên trong nơi phòng chờ đợi để lên thang máy đưa lên sân thượng. Cũng qua thủ tục an ninh khám xét nhưng rất nhanh, vì đã có vé sẵn (giá 10 Euro) nên chúng tôi đi thẳng vào phòng chờ thang máy. Trong thang máy chứa khoảng 10 người, có video chiếu quang cảnh ở nhà hàng, trên sân thượng và cảnh nhìn xuống thành phố. Khi thang bắt đầu lên, đến tầng lầu thứ mấy là có đồng hồ nhảy số và cho biết độ cao ở tầng đó bao nhiêu mét. Thang máy chạy rất nhanh chỉ mất 38 giây là lên tới tầng 56 là nhà hàng “Le Ciel de Paris”. Đây là tầng cuối của tòa nhà, tài liệu nói có 59 tầng chắc là kể luôn 3 tầng hầm để đậu xe. Thay vì vào nhà hàng để uống nước, mua đồ kỷ niệm và ngắm cảnh, Mark nói rằng lên sân thượng ngắm cảnh sẽ thoáng mát và đẹp hơn. Nghe lời anh chàng chúng tôi dùng thang bộ để lên sân thượng trên nóc của tầng thứ 56. Trên sân gió thổi lồng lộng, nhìn xuống thành phố Paris trông như bàn cờ, xe chạy trên đường giống như kiến bò. Du khách đứng quanh sau hàng rào bằng song sắt, phía bên trên là kính dầy trong suốt để chắn gió nhưng cũng có những phần trống để du khách đưa máy lên chụp hình. Ở nơi đứng ngắm cảnh này phía trên có mái che mưa bằng nhựa trong suốt, cạnh rào sắt có những ống dòm phải bỏ tiền mới mở ống kính và một tấm ảnh thành phố bên dưới tại vị trí đó với chú thích cho những danh thắng “landmark” quan trọng để du khách đối chiếu giữa cảnh và hình, biết đó là tòa nhà gì?

Trưa hôm nay trời quang mây tạnh, nhà cửa phố xá Paris nhìn xa tít tận chân trời, được biết có thể nhìn xa đến 40 km có thể thấy phi cơ lên xuống ở phi trường Orly ở về hướng Nam.Trên sân thượng “Top of Paris” này trống trải, nhìn toàn cảnh thành phố Paris phía dưới bao quát 360 độ mà không bị bất cứ vật gì che chắn tầm nhìn. Hướng Bắc là những cây cầu bắc qua sông Seine, quảng trường Concorde có cột tháp Ai Cập, viện bảo tàng Louvre và vườn hoa Tuileries màu xanh. Ngược theo chiều kim đồng hồ hướng Tây Bắc nhìn gần có đền Invalides vòm mái mạ vàng, xa nữa có Khải Hoàn Môn, tháp Eiffel. Hướng Nam ngay dưới chân cao ốc là ga xe lửa Montparnasse với những đường rây, nghĩa trang Montparnasse với những hàng ngàn ngôi mộ màu trắng. Về hướng Đông Bắc là công viên Luxembourg màu xanh cây cối, nhà thờ Đức Bà và xa hơn nữa là nhà thờ Thánh Tâm trên đồi Montmatre. Hai khu rừng chấn hai đầu của Paris ở đây cũng nhìn thấy rõ: rừng Boulogne ở phía Tây và rừng Vincennes ở phía Đông. Phải nói thành phố Paris tuy xưa cũ cả ngàn năm nhưng phố xá toàn nhà lầu, tu bổ khang trang không có những khu ổ chuột, nhà tôn vách ván, hẻm hóc ngoằn ngoèo. Khắp thành phố không biết bao nhiêu cung điện, đền thờ uy nghi hùng tráng, mỗi kiến trúc mang nét đẹp riêng và có bề dầy lịch sử ghi lại trong hàng trăm quyển sách. Người ta nói cả thành phố là viện bảo tàng ngoài trời cũng là chính xác không cường điệu chút nào.

Trên cao ốc nhìn xuống thành phố Paris

Ngắm cảnh Paris trên nóc cao ốc Montparnasse rất là tuyệt diệu nhất là về đêm, nhìn cả thành phố lên đèn như hàng triệu hạt kim cương lấp lánh. Nhất là tháp Eiffel cứ mỗi đúng giờ là đèn pha tắt hết, hàng vạn đèn màu lung linh lấp lánh trên ngọn tháp, khung cảnh huy hoàng này kéo dài trong 10 phút rất đẹp. Lên cao ốc Montparnass ngắm cảnh khỏi phải sắp hàng chờ đợi hàng giờ như ở tháp Eiffel, giá vé lại rẻ hơn.

Trên sân thượng cao ốc

Những chuyện quanh cao ốc Montparnasse là năm 1995 người nhện nổi tiếng của Pháp là Alain “Spiderman” Robert chỉ dùng tay không và chân trần, không một sợi dây an toàn nào đã trèo lên phía bên ngoài cao ốc được xây dựng bằng kính và thép này. Người nhện Pháp đã trèo lên tới chóp cao ốc sau một lần suýt chút nữa là bị trượt chân ngã xuống! Hôm nay trên sân thượng này  tôi thấy có một nhân viên an ninh trật tự trông coi, cô ta lại là một cô gái người Việt Nam, bảng tên mang họ Nguyễn nhưng cô ta nói toàn tiếng Pháp. Cô ngồi trong một căn phòng nhỏ như một bót gác trên sân thượng để làm việc.

Ngoạn cảnh nơi đây độ nửa giờ thì chúng tôi đi xuống, dự định sẽ đi bộ tới vườn Luxembourg xem cho biết vì chưa bao giờ đặt chân tới nơi đó. Trong chuyến đi viết quyển “Tây Âu Cổ Kính” vào năm 2008, đêm cuối định viếng vườn thì trời lại đổ mưa nên đành phải ở lại khách sạn. Vì gấp gáp nên khi đi thang bộ xuống tầng nhà hàng lại quên ghé vào xem bên trong nhà hàng như thể nào? Được biết tầng này có khu ngắm cảnh rất tiện lợi khi trời mưa gió hay tuyết lạnh hoặc nóng bức vào mùa hè vì nơi đây có máy điều hòa nhiệt độ. Có quày bán đồ kỷ niệm, có quán cà phê bán xăng quít, bánh ngọt, có nhà hàng sang trọng mở cửa đến 1 giờ khuya nhưng phải gọi đặt chỗ trước.

Sau khi đi thang máy xuống chúng tôi vào thương xá Galeries Lafayette trang trí theo kiểu tân thời như thương xá bên Mỹ, không có nét gì đặc biệt nên đi luôn tìm ra đường lớn là đại lộ Montparnasse. Đại lộ này nổi tiếng với những quán cà phê vĩa hè nơi tụ tập của văn nhân, thi họa sĩ vào những thế kỷ trước nhất là trên đoạn đại lộ nằm giữa hai con đường Rue de Reinnes và Boulevard Raspail. Những quán cà phê nổi tiếng như Le Dôme, La Closerie des Lilas, La Rotonde, Le Select, La Coupole…những quán này đến ngày nay vẫn còn. Thời xưa khoảng năm 1910 đến 1920 có những nghệ sĩ nghèo ra đây ngồi cả ngày chỉ tốn tiền cà phê vài chục xu, nhiều khi không có tiền trả, nhà hàng tịch thu tranh vẽ, khi nào có tiền thì mang đến chuộc tranh về. Nhiều nghệ sĩ ra đây tranh luận đủ mọi vấn đề, nếu có hăng máu so tài cao thấp cảnh sát cũng không thèm can thiệp. Chúng tôi đi ngang qua nhà thờ Notre Dame des Champs xây theo kiểu Tân Gothic với một tháp chuông cao ở bên cạnh khác với những nhà thờ kiểu Gothic 2 tháp chuông đối xứng nhau như nhà thờ Đức Bà Paris, nhà thờ Đức Bà Sài Gòn.

Trên đại lộ Montparnasse rất đông đảo khách bộ hành ăn mặc chỉnh tề đứng đắn, chiều thứ sáu sắp cuối tuần nên mọi người trông thơ thới hân hoan. Đi hoài nhưng chưa thấy bóng dáng vườn Luxembourg hiện ra nên cũng hơi sốt ruột. Thấy một cặp vợ chồng đứng tuổi trông giống người Việt Nam nên tôi chận lại hỏi bằng tiếng Việt. Hai người có vẻ không hiểu nên tôi hỏi bằng tiếng quốc tế  “ Where’s the Jardin du Luxembourg?”. Cả hai cũng không hiểu! Hỏi có phải người Việt không? Họ trả lời bằng tiếng Pháp là người Campuchia.

Đi thêm một đoạn nữa thì gặp một ngã tư rất lớn, theo bản đồ đinh ninh là ngõ vô vườn Luxembourg nên rẽ trái lên hướng Bắc. Vào đây tuy vĩa hè nhưng cây cối khá nhiều, nơi bồn hoa bằng xi măng tôi thấy một người đàn ông trẻ độ 40 đang ngồi nói điện thoại bằng tiếng Việt giọng miền Bắc. Lần này không sai chạy, đúng là người Việt Nam rồi! Chờ cho ông ta dứt điện thoại, tôi bước tới gần lên tiếng hỏi:

- Xin lỗi cho hỏi vườn hoa Luxembourg ở đâu thưa ông?

Ông ta mắt sáng lên có vẻ vui mừng như gặp được người quen:

- Hai bác ở đâu tới vậy?

- Chúng tôi ở Cali qua chơi, muốn tìm vườn Luxembourg xem cho biết vì nghe nói vườn này đẹp lắm!

Người đàn ông mau mắn đáp:

- Ngay nơi đây bác ạ. Để từ từ sẽ đưa hai bác vào thăm vườn. Hai bác đến Paris hôm nào, có ở lâu không và đi những nơi nào rồi?

- Tụi tôi đã đi xem nhiều nơi và tối mai sẽ trở về Đức để về lại Mỹ. Ngày hôm qua đi xe điện bị móc túi mất chút đỉnh tiền bạc và thẻ ngân hàng!

Nghe vậy ông ta móc trong túi ra một xấp vé xe điện và đưa cho chúng tôi 4 vé:

- Hai bác cầm 4 vé xe điện này mà dùng.

Tôi ngần ngại:

- Cám ơn nhưng không sao, chúng tôi còn tiền.

Thấy tôi ái ngại, ông ta nói tiếp:

- Thưa thật với bác, cháu là linh mục thuộc dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn sang đây tu học. Trụ sở dòng nằm gần đây nên cháu ra đây chơi, thời may lại gặp hai bác, rất mừng! Cháu tên là Hồ Quang Lâm.

Tôi cũng kể lại chúng tôi cũng là người có đạo, sang Đức tham dự Đại Hội Công Giáo vì em rể là Chủ Tịch Liên Đoàn Công Giáo Việt Nam ở Đức, chúng nó cứ mời hoài. Năm nay mới đi được, sau đó mới vừa đi Cruise Địa Trung Hải về rồi đi tua xe buýt sang thăm Paris xem có gì lạ không? Chưa gì lại bị tụi nó móc túi, rầu qúa phải gọi về Mỹ báo ngân hàng mất thẻ Visa vì sợ tụi nó dùng thẻ mình mua sắm lung tung mà mình phải trả tiền!

Linh mục Hồ Quang Lâm sinh trưởng ở miền Nam, song thân là người Bắc di cư, quê quán Ban Mê Thuột. Cha cho biết sang Pháp tu học đã được 2 năm và sắp sửa trở về nước. Tôi quảng bá về Cali nơi chúng tôi sinh sống, cha Lâm cho biết rất mong được sang thăm nước Mỹ và ông đã thực hiện được ý định đó vì vài tháng sau cha đã đi một vòng Hoa Kỳ từ Đông sang Tây. Khi ghé thăm Little Saigon chúng tôi đã gặp nhau và đưa cha đi viếng các nhà thờ ở Quận Cam như Nhà Thờ Kiếng, La Vang và Trung Tâm Công Giáo Việt Nam.

Cha Lâm có ý định đưa chúng tôi đi ăn ở khu phố Việt Quận 13 sau khi viếng vườn Luxembourg nên cha gọi về nhà dòng xin phép và cho biết sẽ không dùng cơm tối chung ở nhà dòng. Cha nói tiếng Pháp và dù tiếng Pháp bỏ lâu nhưng nghe qua cũng hiểu.

VIẾNG VƯỜN HOA LUXEMBOURG

Rồi vừa hàn huyên vừa rảo bước vô vườn, vườn Luxembourg là công viên lớn thứ hai ở Paris rộng 22.5 hécta tọa lạc ở Quận 6. Công viên ngày xưa là vườn hoa của tòa lâu đài cổ Luxembourg Palace xây từ năm 1611 dùng làm hoàng cung của hoàng hậu Marie de Médici vợ của vua Henri 4. Hiện nay tòa lâu đài Luxembourg Palace dùng làm trụ sở của Thượng Nghị Viện Pháp. Khu vườn rất nổi tiếng vì rộng rãi hoa lá xanh tươi, có nhiều ao hồ, tượng đá, băng ghế cho du khách dừng chân để thư giãn nghỉ ngơi, sinh viên, công chức đến ăn trưa, trẻ con chơi đùa. Nằm trong khu phố La Tinh, gần các trường đại học nổi tiếng, khu vườn từng là nơi lai vãng của nhiều nhà thơ văn nổi tiếng ở thế kỷ 19 như Victor Hugo, Baudelaire, Balzac, Verlaine…cho đến những tên tuổi lớn thế kỷ 20 như Hemingway, Jean Paul Sartre, Simone de Beauvoir…

Khu vườn rất đẹp theo kiểu Ý với nhiều cây cao bóng mát, đầu Xuân hoa lá đâm chồi nẩy lộc rất xanh tươi. Có nhiều chiếc ghế đơn đặt xung quanh hồ nước để khách du ngồi đọc sách báo nghe nhạc hay ăn trưa rất thoải mái. Hôm nay có một ban nhạc đang hòa tấu trong một căn nhà tròn ở gần cổng vào trên đại lộ Saint Michel, khán giả đứng xem rất đông. Chúng tôi đi vào để thưởng thức một bản, ban nhạc gồm những người lớn tuổi, chắc là không chuyên nghiệp nhưng đồng phục tuxedo rất trịnh trọng. Tới hàng rào sắt mạ vàng của cung điện Luxembourg nằm ở hướng Bắc khu vườn, chúng tôi dừng lại chụp hình và lui bước trở ra, tìm ga métro để đi Phố Tàu Việt Quận 13.

Thế là hôm nay đã đặt chân tới vườn Luxembourg còn được gọi là vườn Lục Xâm Bảo, Luxembourg là tên của khách sạn Hotel du Luxembourg mà hoàng hậu Marie de Médici đã mua lại để xây cất cung điện riêng cho bà. Nay khách sạn vẫn còn là tòa nhà Petit Luxembourg Palace. Vườn Luxembourg từng là nơi lui tới của sinh viên Việt Nam du học, nhiều người chọn nơi đây làm nơi hẹn hò, nhiều người ra đây đọc sách ôn bài, cũng có người ra đây vì thất tình, vì cạn túi gặm bánh mì, chờ tiền từ trong nước gởi sang. Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu (1935-1998) người miền Nam từng du học Paris đã sáng tác ca khúc nổi tiếng “Mùa Thu Không Trở Lại” với lời nhạc buồn da diết áo nảo:

Ngày em đi

Nghe chơi vơi não nề

Qua vườn Luxembourg

Sương rơi che phố mờ

Buồn này ai có mua?”

Buồn ơi ta xin chào mi, chứ có ai mua làm gì?

Sách du lịch Trịnh Hảo Tâm đã xuất bản 8 quyển ký sự du lịch:

1. Trên Những Nẻo Đường Việt Nam

2. Miền Tây Hoa Kỳ

3. Ký Sự Du Lịch Trung Quốc

4. Mùa Thu Đông Âu

5. Tây Âu Cổ Kính

6. Miền Đông Nước Mỹ Và Canada

7. Hành Hương Thánh Địa Do Thái

8. Nhật Bản, Hồng Kông - Macau, Thái Lan.

Tất cả mỗi quyển đồng giá 15 USD (bao cước phí) liên lạc: Trịnh Hảo Tâm 3683 Hawks Dr. Brea, CA 92823 (714)528-1413 Email: trinhhaotam@yahoo.com